Od ukazania si\u0119 klasycznego ju\u017c dzisiaj dzie\u0142a Struktura rewolucji naukowych<\/em> Thomasa S. Kuhna w ramach filozofii nauki prowadzi si\u0119 r\u00f3\u017cnorodne polemiki na temat rodzaj\u00f3w i kryteri\u00f3w rewolucji naukowych[1]<\/a>. Dyskusje te zosta\u0142y tak\u017ce przeniesione z dziedziny nauk empirycznych na teren nauk spo\u0142ecznych i\u00a0\u00a0humanistycznych. W\u00a0\u00a0kategoriach rewolucyjnych pr\u00f3buje si\u0119 bowiem opisywa\u0107 zmiany spo\u0142eczne zachodz\u0105ce pod koniec XX wieku spowodowane na przyk\u0142ad pojawieniem si\u0119 na szersz\u0105 skal\u0119 technologii cyfrowych (g\u0142\u00f3wnie \u2013 komputer\u00f3w klasy PC)[2]<\/a>. Wydaje si\u0119 jednak, \u017ce dyskutowana i opisywana na wiele sposob\u00f3w cyfrowa rewolucja cywilizacyjna z ko\u0144ca XX i pocz\u0105tku XXI wieku zbanalizowa\u0142a rewolucj\u0119 w nauce, jaka dokona\u0142a si\u0119 w niej za spraw\u0105 komputer\u00f3w[3]<\/a>.<\/p>\n Powstanie s\u0142ynnego kalkulatora elektronicznego og\u00f3lnego u\u017cytku \u2013 ENIAC\u2019a by\u0142o przecie\u017c konsekwencj\u0105 zapotrzebowania militarno-naukowego dotycz\u0105cego oblicze\u0144 balistycznych, symulacji reakcji \u0142a\u0144cuchowych, projektowania tuneli aerodynamicznych oraz badania promieniowania kosmicznego itp.[4]<\/a> Powstanie Internetu by\u0142o r\u00f3wnie\u017c konsekwencj\u0105 militarno-naukowych inspiracji (Advanced Research Project Agency <\/em>zainicjowa\u0142a powstanie pierwszej sieci ARPANET, kt\u00f3ra po\u0142\u0105czy\u0142a ze sob\u0105 cztery o\u015brodki naukowe realizuj\u0105ce badania wojskowe w Stanach Zjednoczonych: Uniwersytet Kalifornijski w Los Angeles i Santa Barbara, Uniwersytet Utah w Salt Lake City oraz Uniwersytet Stanforda w Menlo Park)[5]<\/a>. Pojawienie si\u0119 technologii WWW, kt\u00f3ra pod koniec XX wieku zrewolucjonizowa\u0142a i zwirtualizowa\u0142a relacje spo\u0142eczne, by\u0142o ju\u017c tylko wynikiem potrzeb naukowych (naukowcy z CERN stworzyli projekt sieci dokument\u00f3w hipertekstowych, o nazwie World Wide Web<\/em>). Inspiracj\u0105 powstania tego rozwi\u0105zania by\u0142o u\u0142atwienie wyszukiwania odno\u015bnik\u00f3w w tekstach naukowych (klikni\u0119cie w odsy\u0142acz w danym tek\u015bcie naukowym umo\u017cliwia\u0142o automatyczne przechodzenie do cytowanego dokumentu)[6]<\/a>.<\/p>\n Mo\u017ce zatem cyfrowa rewolucja cywilizacyjna jest raczej konsekwencj\u0105 cyfrowej rewolucji w nauce? W swoim referacie b\u0119d\u0119 broni\u0142 pozytywnej odpowiedzi na powy\u017csze pytanie posi\u0142kuj\u0105c si\u0119 analizami wybranych przyk\u0142ad\u00f3w z historii informatyki[7]<\/a>. Innymi s\u0142owy, w og\u00f3lno\u015bci referat po\u015bwi\u0119cony zostanie wa\u017cnym problemom z zakresu filozofii techniki, jakimi niew\u0105tpliwie s\u0105 techniczne determinanty rozwoju nauki[8]<\/a>.<\/p>\n Przypisy<\/strong><\/p>\n [1]<\/a> Por. I. Hacking (red.), Scientific Revolution<\/em>, Oxford University Press, Oxford 1981.<\/p>\n [2]<\/a> Por.: M. Castells, Galaktyka Internetu. Refleksje nad Internetem, biznesem i spo\u0142ecze\u0144stwem, <\/em>Dom Wydawniczy REBIS, Pozna\u0144 2003; M. Castells, Spo\u0142ecze\u0144stwo sieci<\/em>, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa 2010; P.\u00a0Gawrysiak, Cyfrowa rewolucja. Rozw\u00f3j cywilizacji informacyjnej<\/em>, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa 2008; J.\u00a0Papi\u0144ska-Kacperek (red.), Spo\u0142ecze\u0144stwo informacyjne<\/em>, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa 2008.<\/p>\n [3]<\/a> Pozytywn\u0105 odpowied\u017a na pytanie: czy komputer zrewolucjonizowa\u0142 badania eksperymentalne, znale\u017a\u0107 mo\u017cna w monografii: S.\u00a0Leciejewski, Cyfrowa rewolucja w badaniach eksperymentalnych. Studium metodologiczno-filozoficzne<\/em>, Wydawnictwo UAM, Pozna\u0144 2013, s. 122-136. Wydaje si\u0119 jednak, \u017ce u\u017cycie komputera nie tylko zrewolucjonizowa\u0142o nauki eksperymentalne, ale wszystkie nauki (w sensie Science<\/em>). Teza ta jednak wymaga\u0142aby osobnego studium i szerszej argumentacji ni\u017c ta, zawarta w przywo\u0142anej na pocz\u0105tku niniejszego przypisu monografii.<\/p>\n [4]<\/a> Por. R.\u00a0Ligonniere, Prehistoria i historia komputer\u00f3w. Od pocz\u0105tk\u00f3w rachowania do pierwszych kalkulator\u00f3w elektronicznych<\/em>, Zak\u0142ad Narodowy im. Ossoli\u0144skich, Wroc\u0142aw-Warszawa-Krak\u00f3w 1992, s. 312-329.<\/p>\n [5]<\/a> Por. P.\u00a0Gawrysiak, Cyfrowa rewolucja. Rozw\u00f3j cywilizacji informacyjnej<\/em>, s. 235-243.<\/p>\n [6]<\/a> Por. tam\u017ce, s. 243-249.<\/p>\n [7]<\/a> Do wynalazk\u00f3w tworz\u0105cych histori\u0119 informatyki, kt\u00f3rych powstanie w cz\u0119\u015bci lub w ca\u0142o\u015bci inspirowane by\u0142o potrzebami o charakterze poznawczym (naukowym) zaliczy\u0107 mo\u017cna m.in. pa\u0142eczki Nepera, maszyn\u0119 Schickarda, maszyn\u0119 arytmetyczn\u0105 Pascala, mechaniczn\u0105 maszyn\u0119 mno\u017c\u0105c\u0105 Leibniza, kalkulator mechaniczny Stanhope\u2019a, arytmometr Colmara, maszyn\u0119 r\u00f3\u017cnicow\u0105 oraz maszyn\u0119 analityczn\u0105 Babbage\u2019a, tabulator Scheutz\u00f3w, maszyn\u0119 Wiberga, tabulator r\u00f3\u017cnicowy, urz\u0105dzenia mechanograficzne Holleritha, badania Shannona w zakresie cyfrowych obwod\u00f3w komutacyjnych, maszyny elektromechaniczne (analizator r\u00f3\u017cniczkowy Busha, Complex Number Computer<\/em>, Automatic Sequence Controlled Calculator<\/em> \u2013 tj. Mark I-IV Aikena, Selective Sequence Electronic Calculator<\/em> IBM-a, automatyczny kalkulator binarny Z4 Zusego), kalkulatory elektroniczne (maszyna Schreyera, Atanasoff-Berry Computer<\/em>, Coloss I-II<\/em>, Electronic Numerical Integrator and Computer<\/em>) oraz pierwsze komputery elektroniczne (Small-Scale Experimental Machine<\/em>, MARK I<\/em>, Meg<\/em>, Electronic Delay Storage Automatic Calculator<\/em>, Automatic Computing Engine<\/em>, Binary Automatic Computer<\/em>, IBM 701, Apollo Guidance Computer<\/em>). Por.: P.\u00a0Gawrysiak, Cyfrowa rewolucja. Rozw\u00f3j cywilizacji informacyjnej<\/em>; R.\u00a0Ligonniere, Prehistoria i\u00a0historia komputer\u00f3w. Od pocz\u0105tk\u00f3w rachowania do pierwszych kalkulator\u00f3w elektronicznych<\/em>.<\/p>\n [8]<\/a> Por. D.\u00a0Sobczy\u0144ska, A.\u00a0Szczuci\u0144ski (red.), Techniczne determinanty rozwoju nauki<\/em>, Wielkopolska Agencja Wydawnicza, Pozna\u0144 1992.<\/p>\n MATERIA\u0141Y DO DYSKUSJI<\/strong><\/p>\n 1) Slajdy (w pliku zip)<\/a><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" Od ukazania si\u0119 klasycznego ju\u017c dzisiaj dzie\u0142a Struktura rewolucji naukowych Thomasa S. Kuhna w ramach filozofii nauki prowadzi si\u0119 r\u00f3\u017cnorodne polemiki na temat rodzaj\u00f3w i kryteri\u00f3w rewolucji naukowych[1]. Dyskusje te zosta\u0142y tak\u017ce przeniesione z dziedziny nauk empirycznych na teren nauk … Czytaj dalej