{"id":406,"date":"2015-10-07T16:36:00","date_gmt":"2015-10-07T14:36:00","guid":{"rendered":"http:\/\/calculemus.org\/fli\/?page_id=406"},"modified":"2026-06-28T14:46:46","modified_gmt":"2026-06-28T12:46:46","slug":"m-hetmanski","status":"publish","type":"page","link":"https:\/\/calculemus.org\/fli\/m-hetmanski\/","title":{"rendered":"Marek Hetma\u0144ski (UMCS)<br><i>Metafory informacyjne<\/i>"},"content":{"rendered":"<p>[stextbox id=&#8221;info&#8221;]<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">W referacie zajmuj\u0119 si\u0119 nie tyle definicj\u0105 czy koncepcj\u0105 (teori\u0105) informacji, co jej funkcjonowaniem w komunikatach (tekstach) b\u0119d\u0105cych wyrazem poj\u0119ciowego my\u015blenia na temat r\u00f3\u017cnych zjawisk informacyjnych; nie definicje, lecz metafory informacyjne s\u0105 obiektem moich bada\u0144. Wykorzystuj\u0119 w nich za\u0142o\u017cenia kognitywnej teorii metafory poj\u0119ciowej Lakoffa i Johnsona, kt\u00f3ra m\u00f3wi, \u017ce u podstaw metaforycznych zwrot\u00f3w le\u017c\u0105 schematy poj\u0119ciowe (g\u00f3ra-d\u00f3\u0142, dalej-bli\u017cej, jedno po drugim, przed-po itp.) organizuj\u0105ce my\u015blenie o z\u0142o\u017conych rzeczach i zjawiskach za pomoc\u0105 przeno\u015bni.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Metafory ujawniaj\u0105 (ale i zakrywaj\u0105) to co nieznane i trudne do skonceptualizowania, a wi\u0119c zdefiniowania, wyobra\u017cenia, nauczenia si\u0119, wytworzenia itp. Teoria amalgamat\u00f3w poj\u0119ciowych Fauconniera i Turnera dopowiada z kolei, \u017ce metafory (jak wszystkie poj\u0119cia abstrakcyjne w nauce i codziennym do\u015bwiadczeniu) wyra\u017caj\u0105 zdolno\u015b\u0107 ludzkiego umys\u0142u do identyfikacji podobie\u0144stw i r\u00f3\u017cnic po\u015br\u00f3d zjawisk i rzeczy oraz ich integracji w nowe poj\u0119cia. W tym sensie s\u0105 one informacyjne (informuj\u0105ce) w swej istocie. Amalgamaty poj\u0119ciowe, jak i metafory, tworz\u0105 nowe znaczenia, wyznaczaj\u0105 kierunek wyobra\u017ani i dzia\u0142aniu, le\u017c\u0105 u podstaw aktywno\u015bci poznawczej w nauce, kulturze, sztuce, polityce, \u017cyciu publicznym. Badaj\u0105c amalgamaty poj\u0119ciowe o metaforycznej naturze, odkrywamy prawid\u0142a ludzkiego postrzegania, wyobra\u017ani, my\u015blenia abstrakcyjnego, a tak\u017ce radzenia sobie ze z\u0142o\u017conymi zjawiskami.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Teori\u0119 metafor i amalgamat\u00f3w poj\u0119ciowych zastosuj\u0119 do analizy matematycznej teorii \u0142\u0105czno\u015bci Shannona i Weavera, kt\u00f3ra obejmuje definicj\u0119 informacji (sformu\u0142owan\u0105 jednak, przynajmniej cz\u0119\u015bciowo, za pomoc\u0105 metaforycznych \u015brodk\u00f3w). Rekonstruuj\u0105c amalgamatowy charakter kluczowego poj\u0119cia, poka\u017c\u0119, jak sens informacji w koncepcji Shannona i Weavera jest z\u0142\u0105czeniem (mieszank\u0105 amalgamatow\u0105) nast\u0119puj\u0105cych element\u00f3w: komunikowania (informowania) jako wyboru stan\u00f3w alternatywnych; wiadomo\u015bci jako zbioru alternatyw; informacji (jej uzyskiwania) jako redukcji niepewno\u015bci w trakcie wyboru sygna\u0142\u00f3w; informacji (cechy) jako ilo\u015bciowej w\u0142asno\u015bci wiadomo\u015bci (a nie jej tre\u015bci czy znaczenia). Jak sami autorzy pisz\u0105: nale\u017cy wyobrazi\u0107 sobie, jakie s\u0105 <em>alternative states at the source<\/em> i jednocze\u015bnie, jaka jest <em>reduction of uncertainty at destination. <\/em>Wyobra\u017cenia takie staj\u0105 si\u0119 mo\u017cliwe dzi\u0119ki spajaniu (mieszaniu) element\u00f3w z domeny \u017ar\u00f3d\u0142owej i docelowej.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Zastosowania teorii amalgamat\u00f3w i metafor poj\u0119ciowych do okre\u015blania tego, czym jest informacja, informowanie czy komunikowanie zilustruj\u0119 dodatkowo przyk\u0142adami zwrot\u00f3w i wypowiedzi z tekst\u00f3w Paula Levinsona \u2013 badacza masowej komunikacji, nadmiaru informacji i jej sprawczego charakteru we wsp\u00f3\u0142czesnej cywilizacji. Jego metafory informacyjne \u2013 zanalizuj\u0119 szczeg\u00f3\u0142owo zwrot \u201eksi\u0105zka jako nowy okr\u0119t nowej informacji\u201d \u2013 s\u0105 bardzo sugestywne i maj\u0105 du\u017c\u0105 moc eksplanacyjn\u0105 oraz wyobra\u017ceniow\u0105.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">[\/stextbox]<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>[stextbox id=&#8221;info&#8221;] W referacie zajmuj\u0119 si\u0119 nie tyle definicj\u0105 czy koncepcj\u0105 (teori\u0105) informacji, co jej funkcjonowaniem w komunikatach (tekstach) b\u0119d\u0105cych wyrazem poj\u0119ciowego my\u015blenia na temat r\u00f3\u017cnych zjawisk informacyjnych; nie definicje, lecz metafory informacyjne s\u0105 obiektem moich bada\u0144. Wykorzystuj\u0119 w nich &hellip; <a href=\"https:\/\/calculemus.org\/fli\/m-hetmanski\/\">Czytaj dalej <span class=\"meta-nav\">&rarr;<\/span><\/a><\/p>\n","protected":false},"author":3,"featured_media":0,"parent":0,"menu_order":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","template":"onecolumn-page.php","meta":{"footnotes":""},"class_list":["post-406","page","type-page","status-publish","hentry"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/calculemus.org\/fli\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/406","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/calculemus.org\/fli\/wp-json\/wp\/v2\/pages"}],"about":[{"href":"https:\/\/calculemus.org\/fli\/wp-json\/wp\/v2\/types\/page"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/calculemus.org\/fli\/wp-json\/wp\/v2\/users\/3"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/calculemus.org\/fli\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=406"}],"version-history":[{"count":5,"href":"https:\/\/calculemus.org\/fli\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/406\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":410,"href":"https:\/\/calculemus.org\/fli\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/406\/revisions\/410"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/calculemus.org\/fli\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=406"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}