{"id":415,"date":"2015-10-09T13:57:53","date_gmt":"2015-10-09T11:57:53","guid":{"rendered":"http:\/\/calculemus.org\/fli\/?page_id=415"},"modified":"2026-06-28T14:46:46","modified_gmt":"2026-06-28T12:46:46","slug":"d-pietka","status":"publish","type":"page","link":"https:\/\/calculemus.org\/fli\/d-pietka\/","title":{"rendered":"Dariusz Pi\u0119tka (UKSW)<br><i>O r\u00f3\u017cnych sposobach rozumowania przez analogi\u0119<\/i>"},"content":{"rendered":"<p>[stextbox id=&#8221;info&#8221;]<\/p>\n<p><strong>1.\u00a0<\/strong> Zar\u00f3wno w teorii, jak i praktyce naukowej nie istnieje jeden schemat wnioskowania przez analogi\u0119. Mill by\u0142 bodaj pierwszym uczonym, kt\u00f3ry wyr\u00f3\u017cni\u0142 dwa jego typy: pierwszy, oparty na podobie\u0144stwie relacji, drugi, na swobodnym (dowolnym) podobie\u0144stwie cech. Jeden i ten sam schemat wnioskowania mo\u017ce by\u0107 rozmaicie interpretowany, jak w przypadku wnioskowania z podobie\u0144stwa cech. Interpretuje si\u0119 go w spos\u00f3b asocjacjonistyczny (Ajdukiewicz, Kotarbi\u0144ski, D\u0105mbska) lub indukcyjny (Cze\u017cowski). Kwestia sposobu interpretacji stanowi tu przyczynek do pytania, czy wnioskowanie przez analogi\u0119 jest w jaki\u015b spos\u00f3b zale\u017cne od wynikania logicznego?<\/p>\n<p><strong>2.<\/strong>\u00a0 Opr\u00f3cz rozumowania przez analogi\u0119 z podobie\u0144stwa dowolnych cech wyr\u00f3\u017cnia si\u0119 wnioskowanie oparte na analogii, czyli podobie\u0144stwie relacji. Relacje mi\u0119dzy przedmiotami oznaczane s\u0105 predykatami pierwszego rz\u0119du. Wyst\u0119powanie analogii zale\u017cne jest od istnienia predykat\u00f3w wy\u017cszego rz\u0119du, kt\u00f3rych argumentami s\u0105 predykaty ni\u017cszego rz\u0119du. Im wi\u0119cej wsp\u00f3lnych predykat\u00f3w wy\u017cszego rz\u0119du porz\u0105dkuj\u0105cych predykaty ni\u017cszych rz\u0119d\u00f3w, tym wy\u017csze prawdopodobie\u0144stwo zachodzenia analogii. Dzi\u0119ki dostrze\u017ceniu tych zale\u017cno\u015bci mo\u017cna poszukiwa\u0107 analogii mi\u0119dzy bardzo odleg\u0142ymi, zdawa\u0107 by si\u0119 mog\u0142o, obszarami rzeczywisto\u015bci.<\/p>\n<p><strong>3.<\/strong>\u00a0 Celem referatu b\u0119dzie pr\u00f3ba odpowiedzi na pytanie, czy mo\u017cliwe jest rozumowanie przez analogi\u0119 na podstawie pewnych zjawisk stanowi\u0105cych baz\u0119 (np. pr\u0105d przep\u0142ywaj\u0105cy przez przewodnik oraz przep\u0142yw cieczy przez rur\u0119), o zjawiskach, b\u0105d\u017a warto\u015bciach tych zjawisk, kt\u00f3re do bazy (jeszcze) nie nale\u017c\u0105 (np. nat\u0119\u017cenie przep\u0142ywu cieczy). Istotn\u0105 kwesti\u0105 jest przede wszystkim spos\u00f3b, wedle kt\u00f3rego rozumowanie taki emo\u017cna przeprowadzi\u0107.<\/p>\n<p>[\/stextbox]<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>[stextbox id=&#8221;info&#8221;] 1.\u00a0 Zar\u00f3wno w teorii, jak i praktyce naukowej nie istnieje jeden schemat wnioskowania przez analogi\u0119. Mill by\u0142 bodaj pierwszym uczonym, kt\u00f3ry wyr\u00f3\u017cni\u0142 dwa jego typy: pierwszy, oparty na podobie\u0144stwie relacji, drugi, na swobodnym (dowolnym) podobie\u0144stwie cech. Jeden i &hellip; <a href=\"https:\/\/calculemus.org\/fli\/d-pietka\/\">Czytaj dalej <span class=\"meta-nav\">&rarr;<\/span><\/a><\/p>\n","protected":false},"author":3,"featured_media":0,"parent":0,"menu_order":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","template":"onecolumn-page.php","meta":{"footnotes":""},"class_list":["post-415","page","type-page","status-publish","hentry"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/calculemus.org\/fli\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/415","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/calculemus.org\/fli\/wp-json\/wp\/v2\/pages"}],"about":[{"href":"https:\/\/calculemus.org\/fli\/wp-json\/wp\/v2\/types\/page"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/calculemus.org\/fli\/wp-json\/wp\/v2\/users\/3"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/calculemus.org\/fli\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=415"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/calculemus.org\/fli\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/415\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":417,"href":"https:\/\/calculemus.org\/fli\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/415\/revisions\/417"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/calculemus.org\/fli\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=415"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}