%& --translate-file=il2-pl
\input 0.sty \input ramka  \q \baselineskip12.8pt   \magnification1200
\hsize13cm \vsize20cm \nopagenumbers
\vglue10mm
\advance\hoffset6mm
\def\d{\vskip4.8mm\noindent} \def\.{\hskip1.5pt}    \def\ki{\qit}

\headline={\ifnum\pageno>1 \ifodd\pageno \rightheadline\else
\leftheadline\fi\else\hfil\fi}
\def\rightheadline{\vbox{\line{\hfill
{\Blue{\helhes Rozdzia� 1: Potencja� informatyczny jako wska�nik si�y 
cywilizacji}}
\hfill\st\folio}%
\vskip4pt\hrule}}
\def\leftheadline{\vbox{\line{\st\folio \hfil\Blue{{\helhes
Rozdzia� 1: Nowoczesne my�lenie o cywilizacji}}
\hfil}\vskip5pt\hrule}}

% 1c. Maksimum aksjologiczne jako minimum teologiczne.
\m\bsn
\cl{\sb WITOLD MARCISZEWSKI}
\m
\cl{\sb Warszawa}
\b\b
\cl{\bigr POTENCJA� AKSJOLOGICZNY}
\vskip2mm
\cl{\bigr W USTROJACH LIBERALNYM I TOTALITARNYM}
%\vskip2mm
%\cl{\bigr ROZWA�ANIA NA STYKU LOGIKI Z TEOLOGI�} 
\vskip12mm
      \cl{1. NIEOCZEKIWANE ZWI�ZKI LOGIKI, TEOLOGII I POLITYKI}            
\d
{\bf 1a) Aksjologiczny aspekt idei rozumno�ci.} Powi�zania, o kt�rych m�wi
tytu� tego odcinka mog� si� niekt�rym m�drym ludziom wyda� ekscentryczne.
Ma�o kto bowiem jest na tyle lekkomy�lny, �eby wa��c sobie lekce mo�liwy
zarzut dyletanctwa, zapuszcza� si� w kilka naraz rozleg�ych stref
obfituj�cych w r�norakie trudno�ci. Oto owe strefy: logika matematyczna z
jej przed�u�eniem, kt�rym jest informatyka teoretyczna, aksjologia
podniesiona do wymiar�w teologicznych, wreszcie polityka z ekonomi�. Jest
jednak faktem, �e kr�gi te przecinaj� si� tworz�c poka�ny obszar wsp�lny, a
gdy znale�� si� w jego �rodku, rzeczone zwi�zki okazuj� si� naturalne,
pozbawione aury dziwno�ci, w kt�rej mog� si� jawi� patrz�cym na rzecz z
daleka.

Co si� tyczy relacji mi�dzy logik� i aksjologi�, czyli dociekaniami nad
sfer� warto�ci, etycznych, estetycznych i innych, to klimat dla badania tej
relacji jest w �rodowiskach logik�w co najwy�ej umiarkowany, a mo�e wr�cz
ch�odny, do czego dokumentacj� dam ni�ej (w pewnym wspomnieniu osobistym).
St�d, obecna tematyka mo�e by� w niekt�rych kr�gach logik�w odebrana jako ma�o
swojska. Na szcz�cie, by�a ona bliska pewnym logikom nosz�cym historyczne
nazwiska, przed kt�rymi inni logicy chyl� czo�a, a to daje nam w tych
rozwa�aniach dobry punkt wyj�cia. 

Nim przywo�am nazwiska Peirce'a i Betha, kt�re znajd� si� w centrum naszej
uwagi, wspomn� jeszcze mimochodem Davida Hilberta z jego s�ynnym
powiedzeniem, �e {\k Cantor otworzy� nam bramy raju, z kt�rego ju� nikt nas
nie wyp�dzi.} T� �artobliw� metafor� raju, jakim jest dla matematyk�w
Cantorowska teoria zbior�w niesko�czonych, mo�na interpretowa� na dwa
sposoby: hedonistycznie lub aksjologicznie, zale�nie od tego, jak si�
rozumie biblijny cz�on tego por�wnania. Czy pojmuje si� raj tylko jako teren
przyjemnych prze�y�, czy te� jako miejsce spe�nionej doskona�o�ci. Je�li i
to drugie, to powiedzenie Hilberta, wyra�aj�c zachwyt nad doskona�o�ci�, ma
w sobie rys aksjologiczny. Hilbert m�wi� o teorii mnogo�ci, ale jak wiadomo,
jest ona bliska logice, a w pewnych uj�ciach wr�cz identyczna z logik�
(wy�szych rz�d�w); tak wi�c �w blask rajskiej doskona�o�ci opromienia te�
logik�.

Bardziej dos�ownie wyrazi� to jeden z pierwszych (obok Fregego) tw�rc�w
wsp�czesnej logiki, kt�rym by� Charles Sanders Peirce (1839-1914). Nie
mniej istotna od tre�ci, kt�r� za moment przytocz�, jest okoliczno��, �e
zda� tych u�y� Evert Wilem Beth (1908-1964) w roku 1955 jako motta w swym
studium, kt�re dostarczy�o jednej z najlepszych (jak si� okazuje po latach)
metod automatycznego dowodzenia twierdze�. Z t� te� intencj� prowadzi� on
swe badania, a �w wysoce technologiczny projekt opatrzy� wysoce
metafizycznym mottem zaczerpni�tym z Peirce'a (podaj� najpierw we w�asnym
przek�adzie, nast�pnie w oryginale).
\m{\lsg 
Zbi�r wszystkich zastosowa� logiki nie dor�wna temu bogactwu, kt�re
znajdujemy w czystej teorii logicznej samej w sobie. Gdy przebadamy bowiem
ca�� jej dziedzin�, pojmiemy, i� logika jako teoria, na ile da si� j�
zg��bi�, jest ogl�dem i zg��bianiem tej Rozumno�ci, dla kt�rej zosta�y
stworzone Niebo i Ziemia.
\msn
>>The aggregate of all applications of logic will not compare with
the treasure of the pure theory itself. For when one has surveyed the whole
subject, one will see that the theory of logic, insofar as we attain to it,
is the vision and the attainment of that Reasonabless for the sake of which
the Heavens and the Earth have been created.<< W pracy E.~W.~Betha {\k
Semantic Entailment and Formal Derivability}, Amsterdam 1955,
Noord-Hollandsche. \m} 
\pn
Dlaczego tak podnios�a apoteoza Rozumno�ci znalaz�a si� w pracy, kt�rej
celem by�o jak najdalej id�ce przybli�enie metod wnioskowania do procedur
mechanicznych czyli algorytmicznych? Nasuwaj�cym si� wyja�nieniem jest to,
�e post�powanie algorytmiczne stanowi istotny i nie do zakwestionowania,
element rozumno�ci czyli racjonalno�ci.% 
  \note{\n Terminy ,,rozumno��'' i ,,racjonalno��'' stosuj� zamiennie jako
synonimy, �wiadom jednak zachodz�cej mi�dzy nimi r�nicy stylistycznej,
kt�ra sprawia, �e w zale�no�ci od kontekstu czasem stosowniejszy jest
jeden z nich, czasem drugi. R�nica stylistyczna jest w tym, �e ,,rozumno��''
brzmi bardziej uroczy�cie, a ,,racjonalno��'' raczej technicznie.} 
  Podobn� my�l znajdziemy w mocno odmiennym kontek�cie w studiach
-- socjologicznych i ekonomicznych Maxa Webera jako piewcy
racjonalno�ci prawno-administracyjnej oraz gospodarczej. A tak�e, w jeszcze
innym kontek�cie, w Oskara Langego pr�bach bronienia racjonalno�ci
socjalizmu przez g�oszenie, �e mo�na b�dzie nada� charakter algorytmiczny
centralnemu planowi gospodarczemu.

\d
{\bf 1b) Definicja rozumno�ci jako z�o�enia obliczalno�ci z tw�rczo�ci�.}
Logika formalna, na kt�r� sk�ada si�, w wersji minimalnej, rachunek zda� i
rachunek predykat�w (inaczej, rachunek kwantyfikator�w) pierwszego rz�du,
definiuje za pomoc� swych procedur najprostsze i najbardziej fundamentalne
poj�cie racjonalno�ci. Przypadki bardziej z�o�one traktuje teoria algorytm�w
rozwijana na gruncie informatyki, a gdy wzrost z�o�ono�ci polega na
w��czeniu takich zmiennych, jak u�yteczno�ci dzia�a�, wchodzi do akcji von
Neumanna i Morgensterna teoria gier i decyzji. Tak idea racjonalno�ci
zagarnia coraz nowe obszary, za punkt wyj�cia i fundament maj�c logik�.
Odt�d, ilekro� b�d� u�ywa� s�owa ,,logika'' bez przydawek i komentarzy bed�
mia� na uwadze wymienion� wy�ej logik� pierwszego rz�du.%
  \note{\n Czytelnikom mniej zorientowanym w teoriach logicznych nale�a�oby
si� wyja�nienie tego technicznego terminu, ale odprowadzi�oby to na d�ugo od
g��wnego w�tku. Obszerne wyja�nienia mo�na znale�� (kieruj�c si� indeksem
rzeczowym) w kompendium {\nit Logika formalna. Zarys encyklopedyczny z
zastosowaniem do informatyki i lingwistyki}, pod red.\ W.\ Marciszewskiego,
PWN, Warszawa 1987.} 
  Natomiast zwrot ,,logika matematyczna'' b�dzie odnoszony do bada�
logicznych nad w�a�ciwo�ciami teorii matematycznych i post�powania
algorytmicznego, z kt�rych to bada� wyros�a informatyka teoretyczna, w
szczeg�lno�ci teoria z�o�ono�ci obliczeniowej ({\k computational
complexity}). 

Post�powanie algorytmiczne jest to (1) rozwi�zywanie jakiego� problemu tym
si� odznaczaj�ce, �e (2) dokonuje si� w sko�czenie wielu krokach, (3)
kt�rych kolejno�� jest dok�adnie okre�lona przez pewien zestaw regu�, (4) a
ka�da z nich opisuje jedn� elementarn� operacj� na jakim� obiekcie
fizycznym, (5) uwzgl�dniaj�c jedynie fizyczne i niezawodnie rozpoznawalne
cechy danego obiektu. Obiekty fizyczne mog� by� r�nego rodzaju; je�liby
przepisy kulinarne odpowiednio doprecyzowa�, to by�yby to algorytmy
dotycz�ce ziemniak�w, jaj etc. Ale w informatyce ca�a uwaga jest
skoncentrowana na takich obiektach fizycznych, jakimi s� symbole, czy to
wytworzone o��wkiem na papierze, czy zaznaczone jako, powiedzmy
namagnetyzowane miejsca na ta�mie ferrytowej, czy powsta�e jeszcze inaczej. 
Warunek 5 w powy�szym okre�leniu ma zastosowanie w�a�nie do symboli, kt�re w
ich odbiorze przez umys� ludzki maj� te� cechy niefizyczne, jak znaczenie,
jak relacja wynikania mi�dzy zdaniami, jak walor stylistyczny. Od takich
cech abstrahuje si� w post�powaniu algorytmicznym. Jest to wi�c
post�powanie, kt�remu w pe�ni przys�uguje okre�lenie, �e jest ono {\k
mechaniczne}. Cho� teoria algorytm�w jest �wie�ej daty, praktyka algorytm�w
jest stara jak sama matematyka, a wsp�cze�nie przyswajamy j� sobie od
samych pierwocin edukacji, gdy uczymy sie dodawania czy mno�enia ,,w
s�upkach''.

Owa mechaniczno�� jest niezast�pionym punktem oparcia dla uchwycenia natury
rozumno�ci. Dokonuje si� to na dwa dope�niaj�ce si� sposoby. Po pierwsze,
dopiero dzi�ki przeciwstawieniu do mechaniczno�ci staje si� dobrze
rozpoznawalna ta cecha, kt�ra stanowi drugi element rozumno�ci, mianowicie
tw�rczo��. Po drugie, dzia�anie jest racjonalne, czyli skutecznie
rozwi�zuj�ce podj�ty problem, dzi�ki �cis�ej interakcji element�w
mechanicznych z elementami tw�rczymi; wida� to ze szczeg�ln� jasno�ci� w
przypadku matematyki, gdzie ludzie mog� si� wznosi� na szczyty tw�rczo�ci
dzi�ki bogactwu mechanicznych procedur rachowania, odci��aj�cych umys� i
pami��.

Nim rozwiniemy nieco szerszej oba te punkty, wykorzystajmy intuicje, jakich
dla uchwycenia fenomenu tw�rczo�ci dostarcza potoczna polszczyzna. Mamy
spory zas�b s��w, z kt�rych ka�de chwyta jaki� inny odcie� tego zjawiska, a
ich zestawienie daje pe�niejszy wgl�d w jego natur�. Oto ich lista (nie
pretenduj�ca do pe�no�ci): intuicja, inwencja, natchnienie, odkrywczo��,
pomys�owo��, tw�rczo��, wgl�d, wynalazczo��. Cho� dopiero ich po��czenie
daje obraz rzeczy, o kt�r� nam chodzi, trudno ich u�ywa� wszystkich naraz.
Um�wimy si� wi�c, �e obraz ten b�dzie reprezentowany przez termin
,,tw�rczo��''; u�ywaj�c go, b�dziemy mie� na uwadze r�wnie� wszelkie
odcienie wyra�ane pozosta�ymi s�owami.

Ju� sama znajomo�� jakich� procedur algorytmicznych, cho�by owych szkolnych
,,s�upk�w'', czy zerojedynkowej metody rozpoznawania praw logiki, pozwala
nam lepiej uchwyci� sens przydawki ,,tw�rcze'' -- w opozycji do sensu
przydawki mechaniczne'', kt�rego do�wiadczamy w trakcie stosowania
algorytm�w. Jest to znacz�cy wk�ad w dookre�lenie poj�cia tw�rczo�ci. Ale
logice matematycznej zawdzi�czamy wk�ad jeszcze g��bszy. Mianowicie,
zaskoczy�a ona �wiat nauki seri� odkry� (poczynaj�c od lat 30.\ ubieg�ego
wieku) takich prawd matematycznych, o kt�rych udowodniono, �e nie da si� ich
udowodni� �adn� procedur� algorytmiczn�. W ten spos�b uzyskujemy precyzyjnie
i niezawodnie okre�lony zbi�r twierdze�, kt�re trzeba uzna� za owoc
tw�rczo�ci ludzkiego umys�u. A �e s�uszna jest regu�a ,,po owocach ich
poznacie ich'', zyskujemy w ten spos�b poznanie fenomenu tw�rczo�ci tak
dok�adne i miarodajne, o jakim si� nie marzy�o, nim dostali�my �w dar od
logiki matematycznej.
 
A teraz, gdy potrafimy w procesach poznawczych odr�nia� element mechaniczny
od tw�rczego, potrafimy te� �ledzi� ich wzajemne oddzia�ywania czyli
interakcje. Maj� one rys dodatniego sprz�enia zwrotnego. To znaczy takiego
wzajemnego wzmacniania si�, �e im wi�cej jest do dyspozycji �rodk�w
algorytmicznych, tym bujniej rozkwita tw�rczo��, a ta z kolei przynosi nowe
procedury mechaniczne, kt�rych tworzenie wymaga przecie� nie lada inwencji;
ka�dy kolejny algorytm (program) komputerowy jest jak nowy wynalazek.
Wsp�dzia�anie algorytmu z tw�rczo�ci� dobrze uchwyci� Leibniz, gdy sw�j
zamiar (z sukcesem urzeczywistniony) zbudowania arytmometru t�umaczy� tym,
�e chce dostarczy� narz�dzia do zmechanizowania oblicze� astronomicznych; w
ten spos�b znakomite umys�y oddaj�ce si� astronomii b�d� mog�y po�wi�ca�
energi� na my�lenie tw�rcze miast t� energi� oraz czas zu�ywa� na
mechaniczne liczenie, kt�re mog�aby wykona� maszyna.

Algorytmiczno�� jest tym co zapewnia post�powaniu {\k obliczalno��}. Ten
drugi termin, cho� w pewnych kontekstach jest u�ywany zamiennie z pierwszym,
wnosi pewien nowy odcie� znaczeniowy i tym zas�uguje na wprowadzenie do
naszego s�ownika. Niesie on intuicje bliskie mowie potocznej (m�wimy np.\ o
kim�, �e jest obliczalny, o kim� innym, �e nieobliczalny). Wyst�puje on
tak�e u niekt�rych klasyk�w my�li spo�ecznej, gdy postuluj� obliczalno��
prawa czy regu� gospodarki. Pos�u�ymy si� nim w okre�leniu poj�cia
racjonalno�ci czyli rozumno�ci, do kt�rego to okre�lenia dojrzeli�my po
nale�ytych rozwa�aniach. Powiemy, �e {\k post�powanie b�d�ce rozwi�zywaniem
jakiego� problemu jest racjonalne, gdy w proporcji potrzebnej dla
rozwi�zania problemu wyst�puj� w nim, wzajemnie si� wzmacniaj�c, element
algorytmiczny czyli to, co obliczalne, oraz element tw�rczy}. Oto,
powiedzmy, architekt ma tw�rcz� wizj� budowli. Nie by�by jednak architektem,
a tylko marzycielem, gdyby nie dysponowa� pr�cz wizji technik� kre�larsk� i
obliczeniow�, a te s� ze sfery algorytmicznej; gdyby za� nie mia� wizji, a
tylko technik�, nie powsta�oby dzie�o sztuki architektonicznej. Podobnie jak
z rozumnym architektem rzecz ma si� z rozumnym przedsi�biorc�, politykiem,
aktorem (ten te� ��czy kreacj� z technik�), i tak dalej.

Powy�sza definicja pozwala na wprowadzenie skali por�wnawczej rozumno�ci.
Powiedziano w niej, �e elementy algorytmiczny i tw�rczy wyst�puj� w
post�powaniu rozumnym w proporcji potrzebnej dla rozwi�zania problemu. Jest
to sytuacja dopuszczaj�ca stopniowanie, w�r�d ilu� postepowa� spe�niajacych
ten warunek jedne b�d� go spe�nia� lepiej, inne gorzej. Lepiej jest on
spe�niony w�wczas, gdy mo�liwych rozwi�za� problemu jest wiecej ni� jedno i
jedne z nich s� lepsze (wedle pewnych kryteri�w) inne gorsze. Wtedy
post�powanie prowadz�ce do najlepszego rozwi�zania b�dzie najbardziej
racjonalne. Innym aspektem, w kt�rym mo�na stopniowa� racjonalno�� jest
ekonomia dzia�ania. Wida� to nawet w naprostszym z post�powa�, jakim jest
dodawania kilku liczb kilkucyfrowych, gdzie jaka� kolejno�� dodawania jest
ekonomiczniejsza od innej ze wzgl�du na �atwo�� zapami�tywania. Np.\ w
zbiorze pojedynczych liczb w kolumnie b�d�cych do dodania wykorzystujemy
mo�liwo�� (je�li taka zajdzie) ��czenia w pary sumuj�ce si� do 10 (jak 3+7,
9+1 etc.), a potem dodajemy uzyskane dziesi�tki; tym sposobem zwi�kszamy 
element tw�rczo�ci (pomys�owo�ci) z po�ytkiem dla ekonomii post�powania.
Uznamy to post�powanie za bardziej racjonalne od procedury, w kt�rej
nie pojawi�oby si� takie uzupe�nienie algorytmu przez doz� inwencji.  

Ostatnie zdanie w poprzednim akapicie jest przyk�adem kontekstu, kt�ry mo�na
sparafrazowa� bez szkody dla sensu, zast�puj�c termin {\k racjonalne}
terminem {\k inteligentne}. Jest to okoliczno�� godna uwagi, poniewa�
stwarza pomost mi�dzy t� cz�ci� pi�miennictwa, w kt�rej operuje si� jednym
z owych termin�w i t�, w kt�rej operuje si� drugim. W obecnym kontek�cie,
snuj�c dalej w�tek, kt�rego zagajeniem jest podany na pocz�tku tekst
Peirce'a, trzyma� si� b�d� termin�w ,,rozumno��'' lub ,,racjonalno��'';
warto jednak wiedzie� o istnieniu r�wnowa�nej terminologii alternatywnej.

\d
{\bf 1c) Czy wypowiedzi aksjologiczne s� s�dami, o kt�rych wolno orzeka�
prawdziwo�� lub fa�szywo��?} Pytaniem tym dotykamy jednej z wi�kszych
zagadek filozoficznych. �eby si� o tym przekona�, zastosujemy je z miejsca do
poj�cia racjonalno�ci, kt�rego definicja zosta�a dopiero co podana.
Mianowicie, stawiamy kwesti� nast�puj�c�.
\msn
P1. {\k Czy lepiej jest by� rozumnym czy nierozumnym?}
\msn
Przejawi� rozumno�� w rozwi�zywaniu problemu, przypomnijmy, to w my�l
podanej wy�ej definicji znaczy: mie� opanowane potrzebne do rozwi�zania
mechaniczne procedury i dope�ni� je, w miar� potrzeby, tw�rczymi pomys�ami.
Test dajemy respondentowi, kt�rego oznaczymy inicja�ami RD (Respondent
Domniemany). Test polega na tym, �e gdy RD odpowie na to P1 twierdz�co, a wi�c
wyg�osi twierdzenie:
\msn
T1. {\k Lepiej jest by� rozumnym ni� nierozumnym.}  
\msn
to stawiamy go przed nast�pnym pytaniem:
\msn
P2. {\k Czy T1 jest zdaniem prawdziwym?}
\msn
Oczywi�cie, je�li RD ma elementarne poczucie konsekwencji, co zak�adamy, to
nie mo�e na P2 odpowiedzie� przecz�co, skoro uznaje z przekonaniem T1.
Pytamy go jednak nie bez powodu, a powodem jest to, �eby RD u�y� w swej
odpowiedzi orzeczenia ,,jest zdaniem prawdziwym''. W ten bowiem spos�b da on
wyraz pewnemu stanowisku, kt�re b�dzie odt�d przedmiotem naszej analizy.
Trzeba si� tylko upewni�, �e rozumie on termin ,,zdanie prawdziwe'' w ten
naturalny potoczny spos�b, �e prawdziwe to zgodne z rzeczywisto�ci�. Je�li
RD ma takie najzwyklejsze, a nie jakie� bardziej egzotyczne, poj�cie prawdy,
to odpowiadaj�c twierdz�co na P2 przejawia on przekonanie, �e obiektywnie
zachodzi stan rzeczy polegaj�cy na tym, �e cecha rozumno�ci g�ruje jako
lepsza nad cech� nierozumno�ci (gdyby nie zachodzi�, T1 by�oby zdaniem
fa�szywym); a na stan ten sk�adaj� si� wymienione cechy i zachodz�ca mi�dzy
nimi relacja lepszo�ci. 

Jest wi�c relacja ta, jako sk�adnik istniej�cego stanu rzeczy, czym�
obiektywnym, czyli nale��cym do rzeczywisto�ci istniej�cej poza j�zykiem i
poza umys�em autora twierdzenia T1. Tak jak do rzeczywisto�ci obiektywnej
nale�y relacja wi�kszo�ci (w sensie wi�kszej obj�to�ci), o kt�rej m�wi
twierdzenie:
\msn
T2. {\k Ziemia jest wi�ksza od ksi�yca.}
\msn
Zwa�my jednak na interesuj�c� r�nic� mi�dzy T1 i T2. Relacja, o kt�rej m�wi
T2 jest stosunkiem fizycznym, zachodz�cym mi�dzy fizycznym wielko�ciami,
podcas gdy relacja stwierdzana w T1 jest stosunkiem niefizycznym zachodz�cym
mi�dzy cechami niefizycznymi. A zatem, kto na serio uzanje za prawd� T1, ten
anga�uje si� filozoficznie w poglad o istnieniu jakich� niefizycznych, a
wi�c i niematerialnych stan�w rzeczy. W ten spos�b wykracza przeciw
poprqwno�ci filozoficznej jak�e mocno obowiazuj�cej w wielu kr�gach
naukowych, poprawno�ci polegajacej na uznawaniu za rzeczywiste tylko tego,
co materialne. Z tym wykroczeniem wi��e sie nieub�aganie inne, mianowicie
naruszenie drugiego niezbywalnego elementu rzeczonej poprawno�ci, kt�rym
jest teza empiryzmu. Powiada ta teza, �e wszelkie poznanie naukowe znajduje
ostateczne uzasadnienie w spostrze�eniach zmys�owych, a wi�c tym, czego
dostarcza nam wzrok, s�uch, dotyk czy w�ch. Zdania zdaj�ce spraw� z takich
spostrze�e� nazywaj� si� obserwacyjnymi, a wi�c empiryzm g�osi, �e ka�de
powinno, pod sankcj� odm owienia mu naukowo�ci, by� w pewien spos�b
wytestowane za pomoc� zda� obserwacyjnych (chodzi o test falsyfikowalno�ci,
ale w tym punkcie nie musimy wchodzi� w jego tre��). Zdanie T1 nie poddaje
si� takim testom, nie ma wi�c prawa nale�e� na nauki. 










\end














