         [tytu� rozdz.] Sztafeta pokole� a dynamika post�pu
         [alter.] Post�p, Tradycja, Rewolucja 
===================================================================
[odc. wst�pny]

[odc.] Rewolucja regresywana i zarazem pozorna. 
Studia nad przyk�adami.
  � Kwestia udzia�u robotnik�w we w�adzach partii robotniczej.
  � Kwestia udzia�u og�u praownik�w w zarz�dzaniu firm� pa�stwow�.
[wzmianka] Kwestia indywidualnego prawa wyboru w tzw. wyborach do parlamantu. 

[odc.] Rewolucja regresywna i zarazem realna
  � Rewolucja Pa�dziernikowa -- odwr�t od demokracji do samodzier�awia 
  � Reforma Balcerowicza etc. -- odwr�t od samodzier�awia do rynku i demokracji

[odc.] Rewolucja progresywana i zarazem realna
  � Wielka Rewolucja Francuska
  � Rewolucje naukowe  

[Ostatni odc.]
Post�p -- rewolucja zrodzona z tradycji 
w wyniku samorzutnej ewolucji


{\bf �1.1. Warunki post�pu: respektowanie tradycji i jej przezwyci�anie.}
Oba warunki s� konieczne. To znaczy, nie b�dzie post�pu bez jednego i nie
b�dzie bez drugiego. Tym samym, nie mo�na �adnego z nich z osobna uzna� za
warunek dostateczny. Nie stanowi� te� warunku dostatecznego razem wzi�te,
mo�e si� bowiem zdarzy�, �e aachowuje si� tradycj�, a zarazem j� przekracza,
ale jedno i drugie nie w taki spos�b, �eby narodzi� si� z tego w�a�ciwy
kierunek post�pu. 
  \m 


{�. Kilka przyk�ad�w, jak nie powinna si� kszta�towa� relacja tradycji i
post�pu.} Nie bez powodu zwiemy histori� nauczycielk� �ycia -- {\k magistra
vitae}. Historia najnowsza zaopatrzy�a nas w zbi�r pouczaj�cych przyk�ad�w,
jak rozwi�zywa�, a jak nie rozwi�zywa�, problem proporcji mi�dzy tradycj� i
post�pem. 

Mamy w tym wzgl�dzie do dyspozycji znakomite laboratorium historyczne, jakim
by�y pr�by reformowania socjalizmu. Socjalizm -- w sensie realnego
socjalizmu realizowanego w bloku radzieckim -- cho� zaczynal pod has�ami
rewolucyjnego post�pu, rych�o po dokonanej w Rosji rewolucji okrzep� w
solidn�, okopuj�c� si� na wszelkie sposoby, tradycj�. Mamy wi�c w tym
procesie obfite i cenne �r�d�o przykladow. 
\m
{\ls ,,Polscy towarzysze m�wili o tym, aby wprowadzi� do Biura Politycznego
trzech robotnik�w. Powo�ywali si� na Lenina, kt�ry proponowa� wprowadzenie
do Biura Politycznego robotnik�w. Powiedzieli�my, �e u nas nie zdarzy�o si�,
�eby w Biurze Politycznym byli robotnicy. Ale je�li u was rzeczywi�cie
istnieje taka potrzeba, mo�na wprowadzi�, ale niekoniecznie trzech, mo�e
jednego robotnika.''

Jest to g�os na pewnej naradzie. Inny g�os na tej�e naradzie dodaje w tej
samej materii, co nast�puje. ,,Szczeg�lnie mocno podkre�lali�my konieczno��
jedno�ci w Biurze Politycznym. Nie ma potrzeby wprowadzania do Biura
Politycznego trzech robotnik�w, jak oni twierdz�.''\m}
\pn
Nie jest to fragment skeczu z ,,Piwnicy pod Baranami'' czy innego kabaretu,
ale zapis wyst�pie� cz�onk�w Biura Politycznego KPZR z dnia 9 kwietnia 1981,
kt�ry znajduje si� w protok�le zatytu�owanym ,,O rezultatach spotkania
tow.tow. Andropowa i Ustinowa z polskimi przyjaci�mi''. Pierwszy z
cytowanych fragment�w nale�y do wyst�pienia Jurija Andropowa, w�wczas szefa
KGB (policji politycznej), drugi do Dmitrija Ustinowa, ministra obrony ZSRR.
Polscy przyjaciele, z kt�rymi prowadzono rozmowy to Wojciech Jaruzelski,
�wczesny premier i dow�dca si� zbrojnych, oraz Stanis�aw Kania pierwszy
sekretarz (tzn. szef) PZPR. 

Zauwa�my, �e w�r�d liter ,,PZPR'' litera ,,R'' jest skr�tem od
,,Robotnicza'' (reszta to ,,Polska Zjednoczona Partia''), a Biuro
Polityczne to najwy�szy, licz�cy od kilku do kilkunastu os�b, organ
kierowniczny partii robotniczej i zarazem robotniczego pa�stwa. Trzeba tu
pami�ta�, �e wed�ug nauk marksizmu-leninizmu w pa�stwie socjalistycznym
rz�dzi niepodzielnie klasa robotnicza, co nazywa si� ustrojem {\x
dyktatury proletariatu}, kt�ra wy�ania z siebie przedstawicielstwo w postaci
partii robotniczej, kt�ra wy�ania z siebie Komitet Centralny, kt�ry wy�ania
z siebie w celu efektywnego rz�dzenia pa�stwem -- Biuro Polityczne. A je�li
kto� w swej niewiedzy zapyta, co w�a�ciwie robi rz�d, to odpowied� brzmi:
rz�d wykonuje polecenia Biura i jest odpowiedzialny za ich ewentualne
niepowodzenia.

Z t� wiedz� w tle, potrafimy doceni� kabaretow� tre�� owych tekst�w z Biura
Politycznego Komunistycznej Partii Zwi�zku Radzieckiego (KPZR). Ot� okazuje
si� niezgodne z tradycj� partii robotniczej, �eby w jej w�adzach znale�li
si� robotnicy, cho� w�a�nie ta partia przez swych przedstawicieli sprawuje
w�adz� w pa�stwie. Tak orzeka g��wny autorytatywny organ ideologiczny
�wiatowego komunizmu/socjalizmu, ktorego nieomylno�� jest surowiej
egzekwowana (s� do tego celu czo�gi) ni� nieomylno�� papiestwa w �wiecie
katolickim. Polscy przyjaciele s� traktowani (przebija to z ca�ego
kilkustronicowego dokumentu) jak niedouczone m�okosy, kt�rym trzeba
,,przyst�pnie t�umaczy�'' (sic -- pada ten zwrot) r�ne rzeczy, a w tym
ideologiczn� niestosowno�� takiej inowacji, jak wprowadzanie robotnik�w do
w�adz robotniczej partii. 
\m
 {\ls Je�li kogo� ciekawi, jaki by� dalszy ci�g, to sprawa mia�a si� tak.
Polscy przyjaciele zignorowali surowe stanowisko Ustinowa i poszli za
�agodniejszym Andropowa, kt�ry w ostateczno�ci dopuszzca� jednego robotnika,
ale nie �eby a� trzech. Zastosowali przy tym zr�czny kompromis mi�dzy jeden
i trzy, bo wybrali dw�ch, a w�a�ciwie mniej, bo w tej parze by�a jedna
kobieta, a kobiety w hierarchii komunistycznej praktycznie si� nie liczy�y.
Historycy do dzi� pami�taj� te dwa nazwiska, jako �e by�a to nowo��
nies�ychana: emanacj� klasy robotniczej w Biurze Politycznym KPZR w roku
1981 i nast�pnych byli: tow. Albin Siwak, murarz, i tow. Zofia Grzyb,
tkaczka.

B�dzie te� na miejscu, po tych danych historycznych, pewien komentarz
metodologiczny. Wiadomo, �e historyk ma by� ostro�ny w korzystaniu z tekst�w
podawanych za �r�d�owe; w�r�d zasadzek kt�rych trzeba si� strzec s�
falsyfikaty i apokryfy. Moim �r�d�em jest zbi�r protok��w z posiedze� BP
KPZR z okresu 29 pa�dziernika 1980 do 24 kwietnia 1984 w postaci fotokopii
orygina��w rosyjskich i polskich przek�ad�w b�d�cy aneksem do ksi��ki:
Genera� [Witalij] Paw�ow, {\nit By�em rezydentem KBG w Polsce} (t�um.
Margarita Raczy�ska), Polska Oficyna Wydawnicza ,,BGW'', Warszawa 1994. Ot�
mia�em skrupu�y, czy wolno powo�ywa� si� na t� publikacj�, skoro przy
lekturze protok��w nasuwa si� co rusz pytanie, czy nie jest to prowokacja
kt�rego� z naszych znakomitych satyryk�w, jakiego� Jana Pietrzka, Stanis�awa
Tyma, czy kogo� z ,,Piwnicy pod Baranami''. Nie znam wydawcy, sk�d wi�c bra�
pewno��, �e nie uczestniczy� on w spisku satyryk�w? A mo�e kto� si� podszy�
pod genera�a KGB i dla zarobku przyni�s� wydawcy falsyfikat? Okazuje si�
jednak, �e poka�na liczba tekst�w, w tym prace Jerzego Holzera o stanie
wojenym w Polsce, zawieraj� cytaty z tych samych protoko��w posiedze� BP
KPZR. Informacje o tych pracach mo�na znale�� m.in. pod adresem
www.polishschool.org.au/resources_for_parents/new_history/jerzy_holzer/analiza.htm
oraz w {\nit Gazecie Wyborczej}, do kt�rej s� pod tym adresem odniesienia.
Godna te� uwagi jest ksi��ka by�ego dyrektora Archiw�w Federacji Rosyjskiej:
Rudolf Pichoja, {\nit Sowietskij Sojuz - istorija w�asti. 1945-1991}, Moskwa
1998. Interesuj�cy nas rozdzia� z tej ksi��ki w polskim przek�adzie Bohdana
Osadczuka pt. ,,Dwie Solidarno�ci: socjalistyczna i polska'' jest
opublikowany w {\nit Zeszytach Historycznych} rok 2000, nr 132. Zob. te�
www.polishschool.org.au/resources_for_parents/new_history/bratni_blef/bratni_blef.htm
\m}
Om�wiony przyoadek jest interesuj�cy jako ilustracja paru zjawisk ze sfery
relacji mi�dzy tradycj� i post�pem.   




{\ls Nie brakuje w tym wzgl�dzie pouczaj�cych przyk�ad�w, jak cho�by pr�by
reformowania socjalizmu. Reforma, a wi�c czynnik post�pu, polega�aby na
zachowaniu jednych element�w ustalonej tradycji socjalistycznej przy
jednoczesnym wprowadzaniu nowych, co bywa�o okre�lane z pewnym patosem jako
eksperyment. By�o nim np. dopuszczenie prywatnego handlu �ywno�ci� na
bazarach. Pami�tamy, z jak �arliwym wstr�tem pi�tnowa� takie geszefciarstwo
rewolucyjny poeta W�odzimierz Majakowski w sztuce {\nit Pluskwa}, daj�c tym
�wiadectwo jak bardzo obcy jest bazar tradycji socjalistycznej; st�d,
zezwolenie na� w Polsce w fazie gumu�kowskiej by�o nielada �mia�o�ci�
(nara�aj�c� nas na zarzuty ze strony bratnich kraj�w, mocniej strzeg�cych
tradycji socjalizmu). Innym eksperymentem kt�ry nie doszed� do skutku, lecz
by� entuzjastycznie zalecany przez pewnych kandydat�w na reformator�w
socjalizmu (uznanych ostatecznie przez paryjn� g�r� za rewizjonist�w czyli
heretyk�w) polega� mia� na tym, �eby z tradycji socjalistycznej 




Jak nowe budowa� na dziedzictwie przodk�w?
Model: fizyk� Newtona mo�na by�o przezwyci�y� tylko dzi�ki temu, �e
zaistnia�a i bardzo mocno si� zakorzeni�a.

Asnyk "Szukajcie" 

Skrzypek na dachu

 to�samo�� narodowa a obrz�dek Kap�.18, s.128
