%& --translate-file=il2-pl
\input 0.sty \input ramka  \q \baselineskip12pt   \magnification1200
\hsize14cm \vsize20cm
\advance\hoffset6mm

\bsn
{\bbf 3. Aktywno�� gospodarcza mierzona potencjalnym polem gry}
\bsn
 {\sb Spis tre�ci odcinka 3}
\msn {\ls \n \baselineskip 10pt
 3.1. O trudno�ciach w lekturze tego odcinka, o tym dlaczego nie da si� ich
unikn�� oraz o tym, dlaczego jest on szczeg�lnie zalecany antyglobalistom.  
\msn
3.2. \b}
\pn 
{\bf 3.1.} Szacunek, jaki ma autor dla czytelnika mo�e si� przejawia� na
r�ne sposoby. Z regu�y obowi�zuje ten, �eby pisa� jak najbardziej
zrozumiale. Ale czasem obowi�zuje odst�pstwo od tej regu�y. Wtedy
mianowicie, gdy autor sam zamierza podda� si� jakiemu� trudniejszemu
sprawdzianowi. jak sprawdzenie poprawno�ci argumentacji lub wypr�bowanie
efektywno�ci skonstruowanej aparatury poj�ciowej. Takich rzeczy nie da si�
zrobi� bez przysiedzenia nad tematem, a wtedy razem z autorem musi
przysiedzie� czytelnik.

Ale czy zawsze musi? Mam dobr� wiadomo��, �e nie zawsze. Autor powinien
pisa� tak, �eby zadowoli� nawet najbardziej krytycznych i wnikliwych
czytelnik�w czyli, co na jedno wychodzi, sprosta� obiektywnym testom
krytycznego my�lenia. Ale czytelnik ma prawo zrezygnowa�, cho�by przej�ciowo
z pe�nego krytycyzmu. Wtedy mo�e takie testuj�ce partie opu�ci�,
przynajmniej w pierwszym czytaniu.

Obecny odcinek ma charakter sprawdzianu, kt�ry autor adresuje do samego
siebie i najbardziej krytycznych czytelnik�w. Ale i bez tego tre�ci w nim
zawarte powinny by� intuicyjnie zrozumiale dla ka�dego, kto interesuje si�
tematem. Tote�, gdy b�dziemy si� do nich odwo�ywa� w dalszym dyskursie, mog�
one wystarczy� nawet gdy owe intuicje nie zosta�y poddane (w �wiadmo�ci
czytelnika) formalno-logicznej kontroli dokonywanej w tym odcinku. A gdy
przez cz�ste do nich powracanie w nast�pnych rozdzia�ach b�d� one coraz
lepiej przyswajane, wtedy powr�cenie do obecnego odcinka, pozwoli jeszcze
lepiej zrozumie�, jak poj�cie potencjalnego pola gry rzuca snop �wiat�a na
natur� globalizacji.

Jest jedna kategoria czytelnik�w, kt�rych do tego odcinka szczeg�lnie bym
zach�ca�. To pewien rodzaj antyglobalist�w. Istniej� antyglobali�ci aktywni,
kt�rzy w manifestach i pochodach protestuj� przeciw wolno�ciom ekonomicznym,
chc�c odda� swe prawo do decyzji w r�ce dobrych wujk�w (jak Fidel Castro i
jemu podobni). Na tych bym nie liczy�, �e wezm� obecn� ksi��k� do r�ki; maj�
oni ma�o czasu na my�lenie, bo wci�� musz� protestowa�, a do tego musieliby
konfrotowa� si� tutaj z my�leniem dla nich niesympatycznym.

Ale s� te� antyglobali�ci pasywni, kt�rzy w dobrej wierze powtarzaj� has�a
zas�yszane od aktywnych, has�a tak cz�ste i g�o�ne, �e na wielu robi�
wra�enie obowi�zuj�cej nauki (przekona�em si� o tym z setek prac
zaliczeniowych moich student�w, kt�rym nieopatrznie pozwoli�em, �eby sami
dobierali sobie lektury na temat globalizacji). Ci recytuj�, �e globalizacja
niszczy �rodowisko (jak gdyby tylko firmy zagraniczne tru�y powietrze, a nie
czyni�y tego kominy rodzime). Recytuj�, �e dawanie po�yczek przez Bank
�wiatowy uzale�nia po�yczkobiorc�w (to tak jak gdyby klient banku oczekiwa�
nie kredyt�w lecz prezent�w). Recytuj�, �e obcy kapita� pcha si� do biednych
kraj�w, �eby tam si� rozmna�a� oraz �e ten�e kapita� za ma�o czyni, �eby w
tych biednych zwalcza� bezrobocie (jak gdyby by� inny rozs�dny spos�b na
zatrudnienie ni� inwestowanie kapita�u w dochodow� produkcj� czy us�ugi).

Tacy antyglobali�ci s� zach�cani do prze�ledzenia tego odcinka bez
odk�adania lektury na p�niej. Powinno ich to uzdolni� do skutecznej
krytyki, na ile jest na tak� miejsce. Proces globalizacji jest tu roz�o�ony,
by tak rzec, na czynniki pierwsze. Dzi�ki temu da si� powiedzie�, kt�ry
czynnik, za co konkretnie i w jakim stopniu jest odpowiedzialny za
ewentualne nieprawo�ci globalizacji.

\end
