Paweł Polak (UPJPII)
Czym jest komputer? Perspektywa matematycznej przyrody

Pytanie o to, czym jest komputer i czym są obliczenia wydaje się trywialne w ramach typowego ujęcia, jakie prezentuje się w informatyce; model obliczeń Churcha-Turinga wyznacza teoretyczne ramy myślenia o komputerach, a architektura von Neumanna opisuje strukturę dominujących rozwiązań technicznych.
Ograniczenia natury teoretycznej oraz fizycznej sprawiają, że to dobrze opracowane narzędzie obliczeniowe osiąga obecnie granice swych możliwości. Jest to szczególnie widoczne w przypadku problemów które można sklasyfikować jako problemy obliczeniowe, ale które ze względu na swą złożoność nie mogą być skutecznie rozwiązane w ramach dominującego paradygmatu informatyki. Do takich zagadnień należy np. problem ruchu 3 ciał.
Jeżeli przyjmiemy zgodnie z tezą o obliczeniowej matematyczności świata, że wszelkie procesy realizowane w naturze są swego rodzaju obliczeniami (computing), gdyż ściśle i powtarzalnie dostarczają wyników, to sugeruje, że istnieją alternatywne sposoby pozwalające rozwiązywać zagadnienia obliczeniowe. Teza ta w zasadzie nie jest nowa, bowiem przed nastaniem ery komputerów cyfrowych wykorzystywano metodę obliczeń analogowych bazującą na założeniu, że procesy fizyczne mogą być traktowane jako realizacja konkretnych obliczeń.
W proponowanej perspektywie pankomputacjonizmu obliczeniem byłyby wszystkie procesy zachodzące w przyrodzie (natomiast komputery budowane w ramach modelu obliczeń Turinga byłyby tylko zawężonym przypadkiem tego typu obliczeń, gdzie układy fizyczne wykonują specyficznego rodzaju dyskretne obliczenia możliwe do zaprogramowania). Akceptacja takiego podejścia sprawia też, że problematyczne staje się w jego obrębie pojęcie komputera. Należy jednak zaznaczyć, że brak tu jednak dobrze sformalizowanych kontrpropozycji dla modelu Turinga.
W referacie podjęta zostanie refleksja nad koncepcją komputera, jako systemu realizującego obliczenia. Refleksja ta wychodzić będzie z zarysowanego punktu widzenia pankomputacjonalizmu. Kluczową kwestią dla zrozumienia problemów z rozszerzeniem pojęcia obliczeń wydaje się kwestia fundamentalnych, nie zawsze uświadomionych, założeń filozoficznych. W klasycznym (Church-Turing) paradygmacie informatyki było to założenie procedury mechanicznej oraz metafora człowieka-rachmistrza.
Przyjęcie perspektywy obliczeniowej matematyczności świata przynosi odmienne od klasycznych założenia oraz metafory, które wydają się owocne dla zwolenników naturalnych obliczeń (natural computing). Patrząc z punktu widzenia stosowanej metaforyki dotychczasowy paradygmat Churcha-Turinga jest paradygmatem antropomorfizującym, w przeciwieństwie do paradygmatu naturalistycznego.

Możliwość komentowania jest wyłączona.