Roman Krzanowski (UPJPII)
Czym jest informacyjny realizm strukturalny?

Celem prezentacji jest analiza koncepcji informacyjnego realizmu strukturalnego (IRS).

Informacyjny realizm strukturalny(IRS) jest terminem jeszcze rzadko spotykanym, jakkolwiek często można znaleźć pośrednie odniesienia do tej koncepcji.
W próbie ustalenia zakresu znaczenia terminu IRS można wyjść od pojęcia realizmu strukturalnego (RS) tak jak jest on rozumiany dziś i dodać do pojęcia struktury zdefiniowanego w RS, pojęcie informacji. Takie podejście skazywało by nas jednak na przyjęcie jednej z koncepcji RS (na przykład ontologiczny czy epistemiczny) która by narzucała ramy interpretacji istoty informacji, struktury i ich współzależności.

Drugim sposobem określenia znaczenia IRS było by wyjście od badań nad informacją i jej istotą i na tej podstawie sformułowanie interpretacji ISR. Prace Hellera (w których opisuje matematyczną wersję IRS) i Floridiego (które można określić jako informacyjną wersję IRS) wydają się tu dobrym miejscem do zapoczątkowania takiej dyskusji.
Wyjście od badań nad informacja narzucałoby pewien model zrozumienia struktury i jej roli w obrazie świata, potencjalnie dość odmienny od pojęć struktury i interpretacji jej funkcji zdefiniowanymi w badaniach nad realizmem strukturalnym. Tak też wydaje się, że te dwie drogi interpretacji IRS, jedna wychodząca od badań nad istotą strutury w naturze a druga od badań nad istotą informacji, nie są zbieżne mimo pozornego podobieństwa terminologii. Można by więc postawić tezę, że informacyjny realizm strukturalny nie może być rozumiany jako wersja realizmu strukturalnego i musi być zdefiniowany jako nowe pojęcie.

Interpretacja Informacyjnego realizmu strukturalnego, którą w tej pracy chcę zdefiniować i uzasadnić to model natury, w którym informacja jest określeniem ‚zjawisk’ statycznych (czy dynamicznych) w naturze, obserwowalnych przez struktury czy formy. Struktura czy forma, cokolwiek by to było, byłaby tu przejawem istnienia informacji jako czynnika nadającego tę a nie inną postać temu co jest. Informacja jest w tej interpretacji obiektywnym, realnym (informacyjny realizm) ‘zjawiskiem’ (lub czynnikiem) a nie pojęciem abstrakcyjnym, i przejawia się w strukturach fizycznych obserwowalnych lub identyfikowalnych (realizm strukturalny). Taka koncepcja informacji jest sugerowana w wielu badaniach w których informacja jest traktowana jako element rzeczywistości, ujawniający się w strukturach-formach i poznawalny, na równi z energią, czy energią-materią (Gitt, Wiener, Hidalgo, Turek, Stonier).

Samo pojęcie struktury wymaga dokładnego określenia co jak się okaże nie jest takie oczywiste- proponowane definicje (w badaniach nad RS) oparte na teorii mnogości i zdaniach Ramsey’a nie są bezproblemowe. Ciekawe są tu polskie propozycje np. niezmienników Hellera czy koncepcja struktury Wójcickiego mająca swoje korzenie w pracach Carnapa i Ramsey’a. Rodzi się pytanie jak te definicje, akceptowane w RS, spełniają wymogi IRS.

IRS w proponowanym ujęciu byłoby więc pojęciem, które by łączyło intuicyjne rozumienie informacji (jako czynnika przejawiającego się w formach) z modelami natury formułowanymi przez współczesna naukę (Heller i inni) bez odnoszenia się do pojęć z zakresu informatyki jak u Floridiego, jako nauki (w tym kontekście) raczej nie o znaczeniu podstawowym, więc o niższym priorytecie ontologicznym (jakkolwiek kwestia fundamentalności informatyki nie jest tu rozstrzygana).

MATERIAŁY DO DYSKUSJI

1)  Slajdy do referatu

4 odpowiedzi na „Roman Krzanowski (UPJPII)
Czym jest informacyjny realizm strukturalny?

  1. Roman Krzanowski pisze:

    W prezentacji chcę zdefiniować koncept informacyjnego realizmu strukturalnego (IRS). IRS zakłada,że:
    istnieje informacja jako element natury (jak np. energia) a nie jako pojęcie abstrakcyjne (jak np. temperatura) zależne od obecności świadomości.
    informacja przejawia się w porządku, organizacji, czy strukturze obserwowalnej w naturze.

    Definicja ta nawiązuje do definicji teorii realizmu strukturalnego (RS) ale tylko w tym aspekcie, że IRS i SR postulują czy zakładają istnienie struktur w naturze. IRS is RS różnią się zasadniczo w zrozumieniu co to jest struktura i jaką ona pełni rolę w naturze czy w naszym poznaniu.
    Oczywiście, podstawowym problemem IRS jest argumentacja za tym, że informacja istnieje jako ontologicznie niezależny byt oraz, że odpowiada za organizację. Tak więc podstawowe pytania na które trzeba odpowiedzieć to:

    Czy można i jak uzasadnić istnienie tak zrozumianej informacji?
    Oraz
    Czy można i jak uzasadnić powiązanie informacji z organizacją, uporządkowaniem w naturze.

    Jestem ciekawy opinii czy takie ujęcie informacji jest do obronienia i jakie by były argumenty za lub przeciw IRS. Moje argumenty „za” są częściowo zaprezentowane na slajdach z konferencji.

  2. Jan Czerniawski pisze:

    Pierwsza uwaga dotyczy odróżnienia elementów (ja wolałbym mówić o aspektach) natury od pojęć abstrakcyjnych, zależnych od obecności świadomości. Nie jestem przekonany do podanego przykładu. Różnica między energią i temperaturą jest tylko taka, że pierwsza wielkość jest ekstensywna, a druga intensywna. Jedna i druga jest obiektywnym aspektem rzeczywistości. Temperatura wyraża się przecież przez średnią energię kinetyczną molekuł. Oczywiście konkretna skala temperatury zależy od przyjętej jednostki i punktu odniesienia, ale to samo dotyczy całkowitej energii. Z drugiej strony, aby jakiś obiektywny aspekt rzeczywistości został wyodrębniony i zidentyfikowany, potrzebne jest pojęcie, a zatem i świadomość. Bez niego ten aspekt i tak jest, ale nie wyodrębniony.
    Druga odnosi się do pojęcia struktury. Nie przekonuje mnie rozumienie struktury jako relacji między całością a jej częściami. Ja przez strukturę rozumiałbym raczej układ relacji między częściami, który w odniesieniu do całości pozostaje w stosunku atrybutywnym, tj. jest jej własnością, a ściślej: aspektem.
    Co do informacji, moja intuicja jest taka, że jest ona zawsze aspektem struktury pewnej rzeczy, a tym samym też aspektem tej rzeczy. Dodałbym, że dotyczy innej rzeczy, jest zaś obiektywnym aspektem tej pierwszej, który jednak może zostać wyodrębniony i zidentyfikowany (por. wyżej) jako informacja pod warunkiem istnienia procedury jego odczytania jako informacji.

  3. Roman Krzanowski pisze:

    Bardzo dziękuję za cenne uwagi.
    Jak chodzi o temperaturę, to oczywiście moja wina. Miałem tu na myśli subiektywne pojmowanie temperatury jako odczucia zimna czy ciepła (pojęcie struktury u zarania tego terminu) a nie temperaturę termodynamiczną czy spektralną ze ścisłymi definicjami.
    Ciekawa jest Pana uwaga o strukturze- za która również bardzo dziękuję. W zasadzie nie ma dobrej definicji struktury w strukturalizmie !. Można ująć strukturę w teorii mnogości lub teorii kategorii ale te definicje mają duże braki (zgadzam się tu z Muller – The characterisation of structure: definition vs axiomatisation) . Można definiować strukturę przez matematyczny formalizm (jak Heller czy inni) ale to będą struktury matematyczne. No i na tym większość propozycji się kończy. Są jeszcze inne ale mniej popularne.
    Jak chodzi o to czym jest informacja w stosunku do struktury to pojawia się pytanie czy informacja jako aspekt struktury jest bytem niezależnym czy tylko własnością. Czy jest tu możliwa analogia do entropii termodynamicznej gdzie entropia wyraża się w pewnej strukturze ale tą struktura nie jest. Sam stawiam sobie to pytanie.

    • Roman Krzanowski pisze:

      Oczywiście miało być (pojęcie temperatury u zarania tego terminu) a nie (pojęcie struktury u zarania tego terminu).

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *