Helena Bulińska-Stangrecka (UPJPII)
E-kultura w administracji

Obserwowane współcześnie przemiany gospodarcze oddziałują na organizacje, które muszą się dostosować do szybko zmieniającego się otoczenia. Zmiany te obejmują: globalizację, rozwój technologii teleinformatycznych oraz kryzys ekonomiczny[1]. Upowszechnienie wykorzystania innowacyjnych technologii informatycznych stanowi płaszczyznę umożliwiającą globalną współpracę, komunikację oraz wdrażanie nowych rozwiązań[2]. Modyfikacje współczesnych organizacji, zainicjowane przez dynamiczny rozwój technologii informatycznej obejmują:

  • ukierunkowanie technologii na przetwarzanie informacji;
  • wszechobecność nowych technologii;
  • sieciowość systemów społeczno-gospodarczych;
  • elastyczność relacji organizacyjnych;
  • łączenie się istniejących technologii we wzajemnie powiązane i zintegrowane systemy[3].

Technologia informatyczna wpływa na wzrost znaczenia niematerialnych zasobów organizacji[4]. Z kolei upowszechnienie wykorzystania technologii informatycznej przyczynia się do zmiany paradygmatów zarządzania organizacją[5].

Takim paradygmatem, który opisuje współczesne koncepcje zarządzania organizacją jest organizacja wirtualna. Organizację wirtualną definiuje się jako sieć współpracujących organizacji w oparciu o kluczowe kompetencje, a ponadto wykorzystujących technologię teleinformatyczną[6]. Kooperacja rozproszonych przestrzennie partnerów jest możliwa właśnie dzięki technologii[7].
Wirtualność związana jest z technologią teleinformatyczną, dyspersją przestrzenną oraz ograniczonym czasem współpracy. Przy czym technologia teleinformatyczna stanowi fundament organizacji wirtualnej[8]. Komunikacja elektroniczna i współpraca w oparciu o narzędzia teleinformatyczne stanowią wyróżniki organizacji wirtualnej[9]. Rola technologii dotyczy też umożliwienia realizacji strategii biznesowej i zarządzania wiedzą[10].
Wraz ze zmianami zachodzącymi w zarządzaniu organizacją pod wpływem wdrażania technologii informatycznej, modyfikacji ulega również społeczna strona organizacji. Dotychczasowe badania wskazują jednoznacznie na przemiany kultury organizacji spowodowane oddziaływaniem technologii informatycznej[11].

E-kultura stanowi kulturę organizacji specyficzną dla organizacji wirtualnej. Cechuje ja zmienność, elastyczność i innowacyjność. Jest powiązana z technologią informatyczną, która z jednej strony warunkuje jej zaistnienie, a z drugiej umożliwia jej funkcjonowanie. Realizacja funkcji e-kultury odbywa się poprzez wykorzystanie narzędzi informatycznych. E-kultura wspiera także społeczną stronę organizowania i pozwala na adaptację pracowników do specyfiki pracy w ramach organizacji wirtualnej. Wytwarza poczucie wspólnoty. Jest ona spoiwem scalającym rozproszone elementy, nadając jednocześnie kierunek różnym interpretacjom rzeczywistości. Technologia informatyczna poprzez tworzenie narzędzi umożlwiających współpracę rozproszonych podmiotów spełnia dwie funkcję: decentralizująca, a także integrującą.

Badania nad e-kulturą były przeprowadzane dotąd głównie w organizacjach biznesowych. Obserwacja zmian kulturowych w służbie zdrowia czy w szkolnictwie, które zachodzą pod wpływem technologii informatycznej stanowi interesujące zagadnienie badawcze. Istotne jest scharakteryzowanie zachodzących przemian kulturowych , jak również adaptacji administracji do konsekwencji wdrożonej technologii.

Technologia informatyczna umożliwia transformację instytucji publicznych w sposób optymalizujący ich działanie, jak również scalający ich interesariuszy. Wdrażanie rozwiązań informatycznych w administracji nie sprowadza się wyłącznie do komputeryzacji. Kluczowym aspektem jest tworzenie sieci, która stanowi podstawy e-społeczności.

Przykładem uformowania e-kultury w administracji może być przykład włączania systemu edukacji do sieci. Wykorzystanie technologii do kreowania e-kultury, która stanowi wspólną płaszczyznę nauczycieli, uczniów i rodziców pozwala wytworzyć poczucie wspólnoty, a w konsekwencji lepszą współpracę. R. Kanter opisała w jaki sposób szkoły, a ramach nich uczniowie nawiązali współprace z różnymi placówki edukacyjnymi[12]. W efekcie wdrożenia rozwiązań informatycznych powstały międzyszkolne, naukowe zespoły tematyczne, które zwiększały potencjał edukacyjny uczniów. Elektroniczna platforma wymiany wiedzy stanowiła również wsparcie dla nauczycieli i rodziców. Szkoły objęte tym projektem deklarowały znaczne wzmocnienie i ulepszenie możliwości edukacyjnych poprzez uczestnictwo w e-społeczności.

Technologia informatyczna zmienia również sposób funkcjonowania służby zdrowia. Poprzez tworzenie nowych wzorców relacji pacjent-lekarz, jak również dzięki zapewnieniu dostępu do konsultacji rozproszonych przestrzennie specjalistów, przyczynia się do skuteczniejszej diagnostyki.[13]
E-społeczność usprawnia współpracę administracji samorządowej poprzez integrowanie społeczności lokalnej z organizacjami publicznymi, organizacjami pozarządowymi i przedsiębiorstwami.[14] Współczesne badania wskazują, że wykorzystanie narzędzi informatycznych do tworzenia e-administracji zwiększa zakres uczestnictwa mieszkańców w różnych inicjatywach lokalnych.[15]

Do tej pory nie przeprowadzono żadnych szczegółowych analiz procesu przemian kultury w administracji pod wpływem technologii informatycznej. Dotychczasowe badania z pokrewnych obszarów sygnalizują występowanie pewnych zależności. W celu ich diagnozy należy przeprowadzić dalsze badania w tym zakresie.

Świadomość konsekwencji przemian kulturowych w administracji pozwala na optymalizacje jej funkcjonowania. Administracja reaguje wolno na zmiany otoczenia, a więc możliwość uprzedzenia potencjalnych problemów i wcześniejszego reagowania, jest niezwykle istotna. Wykorzystanie potencjału technologii informatycznej do osiągania celów instytucji publicznych stanowi z pewnością przyczynek do sprawniejszego działania administracji.

Zjawisko przemian kulturowych w administracji pod wpływem technologii teleinformatycznej wymaga jeszcze dalszych analiz. Perspektywy badań kształtowania
e-kultury w administracji obejmują szczegółową analizę zmian kulturowych organizacji, jak również wskazanie newralgicznych obszarów, na które należy zwrócić szczególną uwagę podczas ich implementacji.

 

[1] M. Castells, Koniec tysiąclecia, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa 2009, s. 335-336.

[2] K. Fujiwara, K. Shimomura, K. Wong, Choosing between innovation and imitation in a model of international rivalry, w: „Trade, Globalization and Poverty”, (red.) E.Dinopoulos, P. Krishna, A. Panagariya, K. Wong, Routledge, New York 2008, s. 130-148.

[3] M. Castells, Siła tożsamości, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa 2008, s.78-84

[4] J. Low, P.C. Kalafut, Niematerialna wartość firmy. Ukryte źródła przewagi konkurencyjnej, Wydawnictwo Oficyna Ekonomiczna, Kraków 2004. s.14.

[5] W. Grudzewski, I. Hejduk, A. Sankowska, M. Wańtuchowicz, Sustainability…,op. cit., s. 19

[6] R. Bauer, S.T. Koeszegi, Measuring the degree of virtualization, w : „eJov”, tom 5, nr 2, 2003, s. 26-46.

[7] M. Farkas, L. Török, Knowledge Workers, Competencies, Vitality and Management, w: „Polish Journal of Management Studies”, 2011, nr 4, s. 74.

[8] J. F. Coates, Managing scientists in the virtual corporation, w: „Research – Technology Management” November/December 1994, tom 37, nr 6, s. 7-8. ; W.M. Grudzewski, I. K. Hejduk, Przedsiębiorstwo wirtualne, Difin, Warszawa 2002, s. 39.

[9] H. Jagers, W. Jansen, W. Steenbakkers, Characteristic of Virtual Organizations, w: „Organizational Virtuaness”, (red.) P. Sieber, J. Griese, Simova Verlag Bern, Bern 1998, s.74.

[10] Ch. Scholz, Strategische Organisation. Prinzipien zur Vitalisierung und Virtualisierung, Verlag Moderne Industrie, Landsberg/Lech 2000, s, 371 ; D. Tapscott, The Digital Economy, McGraw-Hill, New York 1996, s.10.

[11]M.R. Kanter, Evolve!. Succeding In the Digital Culture of Tomorrow, Harvard Business School Press, Boston 2001; H. Bulińska-Stangrecka, Model e-kultury w organizacjach IT działających w Polsce, Niepublikowana rozprawa Doktorska, Politechnika Warszawska, Warszawa 2015.

[12] E. Kanter, s.25-26

[13] W. Symonds, How E-hospitals Can Save Your Life., w: „BusinessWeek” 12/11/2000, nr 3711, s. 70-74.

[14] H. Saoud, Strategic Design of Local E-Administration Projects, w: “Gestion” 2000. mar/apr 2008, tom 25, nr 2, s. 125-148.

[15] I. M. García-Sánchez, L. Rodríguez-Domínguez, J.V. Frias-Aceituno, Evolutions in E-governance: Evidence from Spanish Local Governments , w: “Environmental Policy & Governance” Sep/Oct 2013, tom 23, nr 5, s. 323-340; F. Neamţu, Stakeholders, The Determinant Factors in Development And Operationalization of E-Governance in Romania, w: “Annals of the University of Oradea, Economic Science Series”. Dec 2013, tom 22 nr 2, s. 595-604.

Możliwość komentowania jest wyłączona.