Paweł Polak (UPJPII, CC)
Obliczenia naturalne

Obliczenia naturalne są intrygującą koncepcją współczesnej informatyki, która w ostatnich latach zyskała zaskakująco wielu zwolenników. Uważa się, że związana jest ona z trzema głównymi obszarami badań:
(1) obliczeniami inspirowanymi systemami naturalnymi,
(2) procesami wykorzystującymi zjawiska naturalne do przeprowadzenia obliczeń,
(3) obliczeniową naturą procesów przyrodniczych.
Koncepcja ta wyznacza nowe kierunki rozwoju informatyki i odsłania nowe perspektywy filozofii w informatyce.

Koncepcja obliczeń naturalnych umożliwia połączenie w naturalny sposób informatyki z naukami przyrodniczymi, jest też dogodną bazą dla różnorodnych uogólnień; niepokojące może być jednakże to, że wzywa ona do porzucenia wielu podstawowych pojęć i koncepcji dotychczasowej informatyki (nazwijmy ją klasyczną).

Filozoficzne problemy związane z koncepcją obliczeń naturalnych analizować można z wielu perspektyw. Na potrzeby referatu wskazane zostaną tylko niektóre z nich wraz z najważniejszymi ich implikacjami:
(a) Zagadnienie nieostrości pojęciowej – błąd czy wynik zakładanej metaforyczności opisu? Przeprowadzona analiza wskazuje, że niejawnie przyjmowane są założenia zbliżone do pankomputacjonalizmu (związanego z koncepcją matematycznej przyrody), które odgrywają ważną rolę heurystyczną w nauce.
(b) Metodologiczny wyraz pankomputacjonalizmu – współczesne rozszerzenie metody matematyczno-empirycznej?
(c) Naturalne obliczenia jako argument w sporze o naukowość informatyki – Peter Denning forsuje od lat tezę, że problemy informatyki rozwiązane być mogą przez sformułowanie jej metody jako metody nauk przyrodniczych (science). Drogę tę otwierać mają koncepcje obliczeń naturalnych. Są one również uznawane za źródło nowego paradygmatu naukowego.
(d) Nowy obraz świata – w ujęciu Gordany Dodig Crnkovic i Raffaeli Giocagnoli obliczenia naturalne są źródłem nowego obrazu świata, w którym natura opisywana jest jako system obliczeniowy, choć rezygnuje się z pojęć klasycznej informatyki.

Należy zaznaczyć, że wskazane zagadnienia są jedynie niewielkim wycinkiem poruszonej problematyki. Warto wspomnieć, że obliczenia naturalne uważane są za ważny katalizator interakcji nauk przyrodniczych z informatyką, stają się więc jednym z kluczowych źródeł rozwoju współczesnej nauki. Interesujące w tym kontekście są również pytania o rolę tego typu pomysłów w przełamywaniu najpoważniejszej choroby nowoczesnej nauki – specjalizacji. Z zarysowanej tu perspektywy warto również zapytać o rolę, jaką odgrywa i może odgrywać taka koncepcja dla światopoglądu informatycznego.

Możliwość komentowania jest wyłączona.