Roman Krzanowski (CC)
Koncept informacji T. Stoniera i jego implikacje

1.  Model informacji proponowany przez  Stoniera jest pretekstem  do rozważań nad istotą  informacji i jej ontologią.  Wydaje się, że właśnie ten model dotyka zjawisk bardziej podstawowych (w świecie natury, jak i w pojęciu informacji) niż modele kwantyfikowane,   wywodzące  się z koncepcji Shannona czy  Chaitina, lub modele  oparte na procesach komunikacji, funkcjach umysłu, czy  operacjach  cyfrowych. Ponieważ do skonstruowania ontologii informacji powinno się użyć pojęć jak najbardziej podstawowych, model Stoniera może być tu pomocny.

2.  Co proponuje Stonier ?  Stonier postuluje, że informacja jest trzecim (obok materii i energii) podstawowym elementem kosmosu (natury). Informacja przejawia się w materii jako organizacja, porządek czy uporządkowanie (nie jest przy tym tożsama z porządkiem czy organizacją), ale nie zależy od materii, gdyż ta sama informacja może być zawarta w rożnych formach materii. Miara informacji oparta na procesie komunikacji nie oddaje istoty informacji. W sposób bardziej podstawowy informacja jest związana z pracą ( lub energią) wymaganą do stworzenia danej organizacji materii, a nie z komunikacją. Stonier krytykuje pojęcie informacji wprowadzone przez Shannona jako niekoherentne. Sugeruje (za Shrodingerem) zależność między informacją a entropią; informacja jest tutaj wyrażona jako (inverse exponential function) odwrócona funkcja wykładnicza entropii (zależność ta jednak wymaga pewnych założeń, które mogą zostać podważone). Stonier używa swojego modelu informacji do opisu zjawisk przyrody ożywionej i nie-ożywionej, jak również komunikacji, powstania znaczenia informacji w sensie antropologicznym i powstania życia na ziemi. Jest to więc model ogarniający,  próbujący wyjaśnić podstawowe procesy w kosmosie.

3.  Redukcja przestrzeni semantycznej informacji, jak również koncepcja informacji Stoniera, prowadzi do pytań o zakresy znaczeniowe innych pojęć związanych z informacją. Przykładowo, analogie między entropią termodynamiczną  a informacją  Shannona  opierają  się na  podobieństwie matematycznego  modelu (symbolic isomorphism); rodzi się pytanie,  czy ontologie  obu entropii są analogiczne. Jak daleko to podobieństwo sięga?  Należy się tu zastanowić nad znaczeniem prawdopodobieństwa w obu przypadkach, to znaczy nad jego interpretacją. Wydaje się, że poza pewnymi analogiami pojęcie entropii u Shannona i w termodynamice, a także związane z nim prawdopodobieństwa, dotyczą zasadniczo innych procesów (domen). Czy więc wielkości definiowane równaniami Shanona są informacją (w tym samym znaczeniu, w jakim wiążemy informację z entropią termodynamiczną), czy tylko niepewnością. Otwiera się tu pole do szerszej dyskusji nad zbyt swobodnym używaniem terminów, takich jak informacja, entropia (i inne), co ma posmak postmodernistycznych błędów wytkniętych przez Sokal’a. Czy mamy więc wrócić do podstaw i zrewidować używanie tych terminów, zanim zajmiemy się budowaniem ontologii?

4.  Wielorakość definicji informacji (a jest ich ponad 30) można zredukować  do dwóch obszarów  semantycznych;  jeden jest  związany  z elementami  natury i   kosmosu,  drugi – jest naznaczony obecnością ludzkiego umysłu, a wiąże się z komunikacją i przekazem. Każdy z tych semantycznych  obszarów ma nie jeden, lecz wiele odcieni i interpretacji.  Nie ma więc mowy o dwóch tylko definicjach  informacji, lecz o wielu definicjach (nawet w tak zredukowanym polu znaczeniowym).  Ciągle jednak taki podział wydaje się nieostateczny. Dalsza redukcja wymagałaby  albo przyjęcia  pola pierwszego,  albo drugiego (lub jakiegoś wspólnego ujęcia).  Wybór znaczenia w jednym z pól znaczeniowych określałby również koncepcje informacji (lub jej elementy) w drugim wymiarze. Można spekulować, który punkt wyjścia jest  bardziej podstawowy:  czy ten kosmologiczny  czy ten  antropomorfizujący?  Skłaniam się do tego, że kosmologiczny punkt widzenia (informacja jako element kosmosu, tak jak energia) jest bardziej podstawowym i stanowi punkt wyjścia dla poglądu antropologicznego i innych. Właśnie model Stoniera jest przykładem takiego modelu informacji, który zakłada redukcję do jednego pola semantycznego.

5.  Postawmy pewne pytania. Jaka powinna być ontologia informacji ? Czy taka ontologia jest w ogóle możliwa? Informacja może być przecież tylko własnością, abstrakcją (analogicznie do ciepła), a nie mieć (jak energia) swoistości bytu. Oczywiście, ontologia informacji byłaby ontologią stosowaną ( w odróżnieniu od filozoficznej).   Jak można by ją sformalizować? Przykładem jest tu formalizacja pojęcia informacji (podobnie zdefiniowanej jak model Stoniera, lecz opartej w ogólnym zarysie na koncepcji bardzo ograniczonego hylemorfizmu) w ujęciu teoriomnogościowym Krzysztofa Turka. Inne pytania nasuwające się w procesie systematyzacji (koncepcyjnej i formalnej) pojęcia informacji to, na przykład, pytanie o konsekwencje metafizyczne ontologii informacji – jak wpisuje się taka ontologia w ontologie kosmosu. Co by oznaczało istnienie informacji jako elementu twórczego (Logos), a co tylko jako konstytucyjnego. I oczywiście podstawowe (dla mnie) pytanie: czy da się wyprowadzić z pojęcia informacji Stoniera inne? Jeżeli nie, to czy byłoby to dla tego modelu dyskwalifikujące?

Literatura

Prezentacja

Możliwość komentowania jest wyłączona.